"Далаhа" - айар куттаах ыччат интернет-сурунаала

“Маленькие женщины” эбэтэр Олох, Таптал уонна Көҥүл (омук киинэтин сахалыы анаарарга холонуу)

11.02.2020
Бүгүн мин эһиэхэ Америка биллиилээх суруйааччыта Луиза Мэй Олкотт 1868 сыллаахха таһаарбыт «Маленькие женщины» сэһэнинэн режиссер Грета Гервиг уһулбут мелодраматын туһунан кэпсиэхпин баҕарабын.  Бу киинэ билигин Дьокуускай куорат тыйаатырдарыгар көстө турар, кэтээн көрүүбүнэн, дьон үчүгэйдик сылдьан эрэр. Тус бэйэм көрөн бараммын бу киинэни дьиэ кэргэн, дьахтар дьолугар ааны арыйар аптаах күлүүскэ тэҥнээтим. Тоҕо оннук санаабыппын быһааран көрүүм...

Киинэҕэ Америка түөрт кыыс оҕолоох ыалын гражданскай сэрии кэминээҕи олоҕо көстөр. Аҕалара сэриигэ сылдьар буолан, ийэ оҕолорунуун элбэх кыһалҕаны көрсөллөр. Кинилэр иллээх-эйэлээх уонна өрүү үтүө санаанан салайтарар буоланнар, уустуктары чэпчэкитик туорууллар, ыра санааларын диэки эрэллээхтик дьулуһаллар. Ыал аҕата киинэ бүтүүтүгэр эрэ көстөр гынан баран, кинини дьиэ кэргэнэ таптыыра, ытыктыыра, кэтэһэрэ хара маҥнайгыттан биллэр. Уопсайынан, эр дьон оруолун аҕыйахтык, ол эрэн олус сатабыллаахтык киллэрбиттэр. Тоҕо диэтэххэ, киинэҕэ инники күөҥҥэ дьахтар кыһалҕата, конфлига турар. Мин көрүүбүнэн, эр киһи дьахтар олоҕор наһаа элбэх миэстэни ылар буоллаҕына, дьахтары бэйэтин былааһынан эбэтэр күүһүнэн наһаа баттаатаҕына, дьахтар көҥүлэ күөмчүлэнэр. Онон, киинэҕэ көстөрүн курдук, эр киһи дьахтар аттыгар баар буолуохтаах хаһаайын быһыытынан буолбакка – доҕор быһыытынан.

“Маленькие женщины” киинэҕэ төһө да икки үйэ анараатыгар, дьахтар аймах улахан бырааба суох эрдэҕинэ олох ойууламмытын иһин, киинэ ис хоһооно биир уруккуттан биллэр чахчыны бигэргэтэр: Дьахтар айылгыта, анала омугуттан тутулуга суох оччоттон баччаҕа диэри уларыйбат - кыыс дьахтар буолар, дьахтар ийэ буолар аналлаах. Олохпут киинэҕэ көстөр олохтон, төһө да улаханнык уларыйдар, ити стереотип хаһан да сотуллуо суоҕа,  ол тэҥэ эр киһи дурда-хахха, көмүскэл буолар, булар-талар, айанныыр, саҥаны арыйар, сэриилэһэр айылгыта эмиэ оннунан хаалыа дии саныыбын тус бэйэм.  

Ону баара олоххо барыта биир кэлим, судургу буолбат. Тапталлаахтар, кэргэнниилэр сыһыаннарыгар киирдэххэ, былыр даҕаны, билигин даҕаны мөккүөр элбэх буолар эбит.

Холобура, сүрүн дьоруой, кыра эрдэҕиттэн суруйар талааннаах Джо (артыыс Сирша Ронан) уопсастыба тоҕо дьахтар дьолун кэргэн тахсыы, ийэ буолуу эрэ курдук көрөрүй диэн ыйытыыга хоруй була сатыыр, итинник олохсуйбут, примитивнай санааны кини төрүт ылыммат. Кини дьахтар кыаҕа улаханын, дьоҕура элбэҕин, билиитэ киэҥин, санаата күүстээҕин ис сүрэҕиттэн итэҕэйэр уонна бииргэ төрөөбүт балыстарыгар, тулалыыр дьонугар ону дакаастыан баҕарар. Ол да иһин Джо, итинник санааны иитиэхтиир ыал улахан оҕото буолан, сэрии кырыымчык кэмигэр, аҕалара сэриигэ сырыттаҕына, ийэтигэр күүс-көмө буолар соруктаах.

Джо балтылара: Эми (артыыс Флоренс Пью) - уруһуйдьут талааннаах, истигэнэ суох уолҕамдьы майгылаах кыыс, Мег (Эмма Уотсон) – артыыс талааннаах, эдьийдэриттэн быдан сэмэй уонна дьиэмсэх, Бет (Элайза Сканлен) – ыал кыра истигэн оҕото, эдьийдэригэр барыларыгар биир тэҥник сыһыаннаһар, таптыыр, муусука иэйиитинэн олорор ыарыһах кыыс. Ити курдук биир ийэттэн, аҕаттан төрөөбүт кэрэчээн кыргыттар хатыласпат майгылаахтар уонна, хайа баҕарар ыалга буоларын курдук,  оҕолуу ис киирбэхтик күрэстэһэллэр, олус күүскэ таптаһаллар уонна хас биирдиилэрэ тус дьоллоругар талан ылбыт суолларынан бараллар.

Сүдү айымньыга олоҕурбут киинэ төрөппүккэ оҕотун олоҕо сөпкө салалларыгар кини туох суолталааҕын, төрөппүт дьиҥ таптала хайдаҕын олус үчүгэйдик быһааран биэрэр курдук. Ол эбэтэр оҕоҕо олоҕу хайдах баарынан ылынарга, кыаммат дьону кытта үллэстэргэ, бэйэҕиттэн мөлтөҕү аһынарга, хайа да түгэҥҥэ бэйэ кыаҕар эрэнэргэ, бэйэ буруйун билинэргэ, чугас киһигэр хом санааны туппат, тулуурдаах, дьулуурдаах уонна кырдьыксыт буоларга үөрэт диир. Уонна саамай сүрүнэ киһи ис эйгэтин уонна тулатын бэйэтэ оҥосторго кыһаллыахтаах диэн.

Ийэ оруолун артыыс Лора Дерн олус бэркэ толорбут. Кини дьоруойа Ийэ оҕотугар чахчы да кимиэхэ да тэҥнэспэт чугас киһитэ буоларын уонна тус холобурунан, тылынан-өһүнэн оҕоҕо муҥутуур элбэҕи биэрэр кыахтааҕын чиҥэтэр. Холобура, Джо “Главное, чтобы меня любили» диэбитигэр ийэтэ эппитэ «Это лишь половина любви, главное, чтобы ты любила». Ити курдук Ийэ биир муударай этиитэ кыыс оҕо олоҕун хайдах курдук сөпкө салайыан сөбүй...

Киинэҕэ оҕолору иитиигэ аймах суолтата эмиэ олус мындырдык ойууланар. Кырдьаҕас эдьийдэрэ, соҕотох дьахтар (оруолу улуу артыыс Мерил Стрип чаҕылхайдык толорбут), кыргыттарга баай киһиэхэ ойох бардаххытына эрэ үчүгэйдик олоруоххут диэн санааны соҥнуур. Кыргыттар кырдьаҕас эдьийдэрин төһө да истэригэр киллэрбэтэллэр, олус убаастыыллар. Кэргэнэ суох баай эдьий чуҥкук олоҕо түмүгэр эмиэ үчүгэйдээх буолан тахсар. Кини хаалларбыт нэһилиэстибэтин Джо, сөпкө туһанан, үтүөкэннээх быһыыны оҥорор – олорор түөлбэтигэр оскуола тэрийэр.

Аны сүрүн өйдөбүлбүт Көҥүл киинэҕэ хайдах киирбитий? Дьахтар көҥүлбүн дэнэр буоллаҕына - чэпчэки майгылаах, көҥүлэ суохпун диир буоллаҕына - батталга олорор дуу диэн санаа үөскүүр. Онуоха киинэ Көҥүл диэн тугун маннык хайааһыннарга олоҕуран көрдөрөр:

·        Хорсун кыыс Джо уол доҕорун тапталын киэр илгэн, кэргэн тахсыбакка, Нью Йорк куоракка ыра санаатын толоро, дьолун көрдүү барар. Бу кини тус быһаарыныыта.

·        Сытыы кыыс Эми, худуоһунньукка үөрэнээри, баай эдьийин кытта Европаҕа барсар. Бу эмиэ бэйэтин быһаарыныыта.

·        Сэмэй кыыс Мег, эдьийин кытта Нью Йорка барсыбакка, таптыыр киһитигэр, дьадаҥы учууталга кэргэн тахсар. Бу эмиэ кыыс тус быһаарыныыта.

·        Аччыгый кыыс Бет, талар кыаҕа суох буолан, ийэтин уонна пианинотын кытта хаалар...

Дьэ, ити буолар Көҥүл диэн – бэйэ быһаарыныыта. Олоххун бэйэҥ салайарыҥ, сүрэҕиҥ тугу этэрин толороруҥ, өйгүнэн таларыҥ таһынан сүрэххинэн эмиэ тала үөрэнэриҥ – бу эн Көҥүлүҥ. Ону толорор кыахтаах буоллаххына, эн Көҥүл киһигин.

Ол эрээри... Ардыгар Дьылҕа Хаан эйигиттэн ыйыппакка бэйэтэ билэринэн дьаһайар. Эйигиттэн көҥүлэ суох тугу эрэ ылар, тугу эрэ биэрэр. Ол иһин биир түгэҥҥэ умса, биир түгэҥҥэ өрө көрөҕүн. Төһө да көҥүл курдук санаммытыҥ иһин, барыта баҕаҥ хоту буолбат – олох эйиэхэ сөп түбэһэн биэрэр кыаҕа суох, төттөрүтүн - эн бу олоххо сөп түбэһэн биэрэҕин. Джо суруйбут сэһэнин түмүгүн уларыппытын курдук. Дьиҥэр кини дьоруойа кэргэн тахсыбат этэ эбээт. Онуоха кинигэтин атыылаары, кыыс айымньытын дьоруойун кэргэн тахсар курдук оҥорор. Тоҕо диэтэххэ, биһиги олохпутун бэйэбит суруйабыт - ардыгар уларытабыт эбэтэр оннунан хаалларабыт. Иккиттэн биирин талабыт. Ол аата талар кыах баарын тухары биһиги дьоллоохпут.


Киинэ уһулуу өттүнэн таһымыгар сыанабыл:

·        Сценарийа киһини чуҥкуппат, олус сэргэх хаамыылаах, тэтимнээх, умсугутуулаах, муусуканан киэргэтиитэ сүрдээх үчүгэй

·        Талыллыбыт артыыстар олус кэрэлэр, итэҕэтиилээхтик оонньууллар, оруолларыгар толору сөп түбэһэллэр

·        Киинэҕэ көстөр декорациялар, пейзажтар, көстүүмнэр хараҕы сымнатар, сүрэҕи долгутар кэрэ көстүүлээхтэр

·        Режиссер уонна оператор үлэтэ олус үрдүк таһымнаах, хас хайааһыны, иэйиини барытын чаҕылхайдык көрдөрбүттэр


“Маленькие женщины” киинэҕэ сыһыаннаах аҕыйах чахчы:

·        Айымньы ааптара Луиза Мэй Олкотт (1832-1888) киинэ сүрүн дьоруойун Джо Марч прототиба буолар. Кини аата Венера планета кратерыгар иҥэриллибит. Ааптар хаһан да кэргэннэнэ сылдьыбатах. Массачусетс штатка быыбарга кыттарга дьахталлартан бастакынан регистрацияламмыт. Бу Луиза Мэй Олкотт сэһэнинэн уһуллубут ахсыс киинэ буолар

·        Киинэ режиссера Грета Гервиг 2006 сылтан 2017 сылга диэри артыыс карьератын оҥостубут, режиссер быһыытынан бастакы үлэтэ “Ледибёрд” биир да кириитикэтэ суоҕунан рекорд олохтообут, “Көмүс глобус” бириэмийэ туттарыытыгар “Бастыҥ сценарий” аатын ылбыт

·        “Маленькие женщины” киинэ премьерата Нью-Йорктааҕы аныгы ускуустуба түмэлигэр буолбут. Бу Луиза Мэй Олкотт аатырбыт сэһэнинэн уһуллубут ахсыс киинэ буолар

·        Америка киинэ ускуустубатын үнүстүтүүтэ “Маленькие женщины” киинэни 2019 сыл бастыҥ 10 киинэтин ахсааныгар киллэрбит

·        2019 сыл түмүгүнэн “Оскар” киинэ бэстибээлигэр “Киинэ көстүүмүн бастыҥ дизайна” номинацияҕа кыайбыт

·        Оҕолору оонньообут артыыс кыргыттартан балыстара 21 cаастаах, оттон аҕалара 29 cаастаах.

 

Онон Сахабыт сирин олохтоохторун, чуолаан, ийэлэри, кыргыттары, бу үтүөнү түстүүр сырдык, кэрэ эйгэлээх киинэни көрөргө тиэтэйиҥ, Олоххутун таптааҥ, Тапталгытын өйдөөҥ, Көҥүлгүтүн харыстааҥ диэн ыҥырабын.  

 

Автор: КҮНДЭЛИ

Комментировать

Авторизуйтесь

Комментарии


Комментарии 1 - 20 из 0
Начало | Пред. | | След. | Конец

Возврат к списку