"Далаhа" - айар куттаах ыччат интернет-сурунаала

Айымньылар

ЛЭКИЭС

Дайаана Прудецкая уруһуйа

21.11.2020

ЛЭКИЭС

Кыс хаар түһэн, харыс кэриҥэ халыҥнаах хаар анныгар сир ийэ кыһыҥҥы уутугар утуйардыы иһийэн сытар. Хара мастаах халдьаайы анныгар уһун ньолбуһах өтөх арҕаа баһыгар туруорбах балаҕан үөлэһиттэн буруо бурҕачыйан тахсан, тыа саҕатыгар баар кытах курдук төгүрүк көлүччэ үрдүгэр туналыйа устар. Балаҕантан чугас турар хотон иһиттэн ынах маҥырыыра иһиллэр. Хотоҥҥо сыһыары оҥоһуллубут далга кэбиһиилээх оттор кэккэлэһэн көстөллөр.

Дьиэ иһигэр, кэтэҕириин ороҥҥо сытар Быытта оҕонньор, оронун сыҥаһатыттан, уҥуох-иҥиэх буолбут такырыччы тардыбыт тарбахтарынан тардыстан, бэркэ сыралаһан олордо. Быытта Ньукулай быйыл күһүн, тиит көтөҕөтө түһэрин саҕана, аҕыс уон сааһын томточчу туолбут аарыма кырдьаҕас. Быытта бу балаҕаныгар кыра сиэнинээн Лэкиэстиин (Лэкиэс аҕата хас да сыллааҕыта оһолго түбэһэн өлбүтэ) кыстаан олорбута хаһыс да сыла.

Лэкиэс орто уҥуохтаах, турбут-олорбут отуччалаах киһи. Кини Настаатынаан ыал буолбуттара сэттис сылыгар барда, ол тухары икки кыыс оҕолоохтор. Улахан кыыс Балаайа биэһэ, онтон кыра кыыс Сүөкүччээнэ үһүн туолан, саҥа саҥаран эрэр киһичээн. Ойоҕо Настааччыйа кубаҕай сирэйдээх хатыҥыр дьахтар икки ыанар ынаҕын кытта көлүүр оҕуһун, ону таһынан торбос-борооску эбиллэн барыта алта-сэттэ хороҕордооҕу кыстатан, кыһыҥҥы кылгас күннэри барыыр. Лэкиэс дьиэтин түбүгүн таһынан, хара тыаны батан бултаан эбинэр дьарыктаах. Баартаах булчут буолан, дьонун хоргуппат.

- Ычча, халлаан тымныйбыт, Туора Муос күөх отун суохтаан, хагдаҥ оту сирэн маҥыраан бөҕө, - Настаа хотонуттан киирэн туос ыаҕыйатын хаҥас диэки илдьэн уурда.

- Чэ, доҕор, чэйгин тиэтэт, мин бүгүн оттук маспын кэрдэ тахсыам, - Лэкиэс, көмүлүөк оһоҕун иннигэр тымтык тыыра олорон, ойоҕун диэки көрөн ылла.

- Тукаам, Лэкиэс, били идэһэбитин хаһан туттабыт? - Быытта оҕонньор этэрбэһин кэтэ сатыы олорон ыйытта.

- Бэйи...оппун-маспын тиэнэн бүтэрэн баран... - Лэкиэс туран ньилбэҕин тэбэннэ.

- Оо...Таллай эрэйдээҕи өлөрөҕүт дуо...? - улахан кыыс Балаайа уһуктан, бу кэпсэтиини истэ сыппыт бадахтаах, ытыахча буолла.

- Кэбис, тоойуом, итинник диэмэ, оҕус сүөһү анала буоллаҕа...уонна кини кырдьаҕас... - Настаа оҕотун уоскутардыы саҥарда.

- От-мас үлэтин үмүрүтэн баран, тыаҕа тахсан бултаан көрүөм этэ, Баай Байанай быйыл даҕаны үтүө хараҕынан көрөр ини, - дьиэлээх киһи, чэйдиирдии оҥостон, сандалыга кэлэн олордо.

Лэкиэс, оҕуһун көлүнэн, чугастааҕы тыаҕа тахсан, уот сиэбит куруҥар тиийэн көлөтүн титириккэ баайда. Батыһан тахсыбыт түөрт харахтаах хара ытын буойардыы: “Толбон, сэрэн! Маска баттатаайаҕын!” - дии-дии балай эмэ суон тииккэ тиийэн хантайан, мас төбөтүн көрөн турбахтаата, онтон сүгэтин ылан охторордуу кэрдэн табырҕаппытынан барда. Толбон, иччитин саҥатын өйдөөбүттүү, киэр хаамта, тыа иһин диэки сиэлэн сэгэйэ турда.

Тиит сууллан барчаланан түспүтүгэр Лэкиэс сүүһүн көлөһүнүн туора сотунна, иккилии-үстүү былас уһуннаах гына бысталыырдыы кээмэйдээн кэрчиктэри оҥордо. Бу үлэлээн букунаһа сылдьан, киниттэн үс сүүсчэкэ хаамыылаах сиргэ ыта үрэрин иһиттэ: “Бай тугу булан үрдэ...тииҥ буолуо...ол эрээри Толбон, кырдьан, тииҥи үрбэт буолбут этэ...арай улахан булду итинник күүскэ үрээччи” - масчыт икки былас холобурдаах гына быспыт дүлүҥүн туора тарта. Лэкиэс маһын бысталаан бүтүөр диэри ыта үрэрин кубулуппата: “Бээрэ, доҕор, бу ыт тугун булан үрдэ? Улахан кыылы итинник үрээччи... ол эрээри киһи олоҕуттан чугас туох кыыла кэлэн хааламмыт үһүө...солоҥдону дуу, кырынаааһы дуу дүлүҥҥэ хаайда ини...баран көрбүт киһи дуу...” - саараабыттыы турбахтаата, онтон сүгэтин маска батары саайан баран, ыта үрэр сирин диэки хаамта.

Лэкиэс, ыт үрэр сиригэр тиийэн, ыраахтан чуҥнаата... Кини көрдөҕүнэ ыта Толбон, икки киһи кыайан кууспат суон тиитин төрдүгэр умса нөрүйэн туран, арҕаһын түүтүн адаарыччы туруоран, үрэн баргыытыы турар эбит. Булчут ыта улахан кыылы үрэрин биллэ, эргийэ хааман тиийэн, тиит силистэрин икки ардыгар арҕах аана аҥайан сытарын көрдө: “Тыый, эһэкээн дьиэлэнэн сытар эбит...” - дии санаат, кэннинэн чугуйан киэр хаамта.

Быытта оҕонньор, кийиитигэр көмөлөһүннэрэн, сандалыга содьороҥноон кэлэн олорон эрдэҕинэ, таһыттан сиэнэ Лэкиэс киирэн кэллэ:

- Эһээ...

- Тугуй? Доҕор... - Ньукулай оҕонньор сиэнин сирэйэ-хараҕа турбутун көрөн, дьиксимиттии өрө мыҥаан олордо.

- Эһээ...ытым эһэ арҕаҕын үрэ хаалла... - Лэкиэс тыын быһаҕаһынан саҥаран бобуллаҥнаата.

- Тыый! Ол ханна? - соһуйан, саҥаран иһэн мах бэрдэрэн, тохтоон хаалла.

- Мастыыр куруҥмутугар...

- Оо...дьэ...ол сатыы киһи хамсалаах табах быстыҥа хааман тиийэр сиригэр дуо?

- Онно...- Лэкиэс көмүлүөк иннигэр турар талах олоппоско кэлэн олордо.

- Оо... ол хара тыа хаһаайына тугу түүйэн,ыал олоҕун таһыгар кэлэн ордууламмытай?! Мээнэҕэ буолбат ини... - Быытта оҕонньор, тугу эрэ санаан, сандалы сирэйин такыр тарбахтарынан тарбыы олордо.

- Тугу түүйэн буолуой... Кини обургу талбытынан таалалаан эрдэҕэ... - эдэр киһи холумтаҥҥа сытар саппыйаны ылан хамсатыгар табах уурунна.

- Хайыыбыт? - оҕонньор сиэнин диэки тургутардыы көрдө.

- Баай Барыылаах Байанай бэлэҕин итиччэ чугас аҕалан үҥүлүппүтүн киэр хайыһыахпыт дуо! Тахсан бултаһан көрүөхпүт буоллаҕа, - Лэкиэс табаҕын буруотун муннунан-айаҕынан таһаарбахтаата.

- Онтон...убайгын Дьөгүөрү ыҥырбаккын дуо? – оҕонньор, сиэнин сирэйэ тыйыһырбытын көрөн, сүбэлиир быластаан ыйытта.

- Оо...ол киһи ыраах тыаҕа бултуу сырыттаҕа, хайа уонна олорор сирэ ырааҕа...мантан үс тыыллар көс буоллаҕа...бэйэм да тахсан күөн көрсөн көрөр инибин...Баай эһэкээн соруйан миигин тургутан көрөөрү, Аар тайҕа маанылаах кыылын, тэлгэһэм таһыгар аҕалан “дьиэлээтэ” дии саныыбын, - Лэкиэс хамсатын күлүн холумтан ытыыһыгар тэбээн тобурҕатта уонна быһаарыныы ылыммыт киһилии олох маһыттан сулбу ойон турда.Ойоҕо Настаа эр дьон кэпсэтиитигэр кыттыспакка олорон баран аргыый сыыйан:

- Доҕоор, сэрэнэн-сэрбэнэн чугаһаар эрэ, ол тыа “тойоно” тугу санаан сытара биллибэт, - диэн эрдэҕинэ, эрэ быһа түһэн:

- Бу дьахтар, мээнэ тыллаһа олорума, хата Аал уоккар аста кээс! - диэтэ. Настаа, иһиттим-истибэтим диэбиттии, хап-сабар ойон туран, хаҥас диэки барда. Балай эмэ хасыһан, тирии матаҕаны тутан кэлэн, көмүлүөк иннигэр сөһүргэстии түстэ. Матаҕа быатын төлө тардан, сыа тоорохойдорун хостоон ылан, сөҕүрүйэн эрэр уокка бэристэ.

- Бэйи, тукаам, Лэкиэс, чуоргун (сааҕын) ииттэн бэлэмнэнэн тахсаар, - оҕонньор сиэнигэр сүбэлии олордо:

- Уонна мин үҥүүбүн ылаар, - диэтэ.

- Чуорбун, бүгүһүн тайахтыы сылдьан ииттибитим, буораҕа кураанах буолуохтаах, - эдэр киһи, туран, сытар оронун анныттан айаҕынан иитиллэр туукка сааны сыыйа тардан ылла, тэллэҕин анныттан буорахтаах хаппарын санныгар иилэ быраҕынна, онтон сүнньүөх булан, саатын уоһугар уган баран, тайах тириитэ тэллэҕиттэн түү үргээн ылан буулдьатын бүөлүүрдүү симтэ уонна чуумпурунан кытаатыннара лигийбэхтээн биэрдэ.

Лэкиэс, оҕуһун сиэтэн аҕалан, мааҕыын баайбыт титиригэр тэһиинин туомтуу тардан баайда, үҥүүтүн хонноҕун анныгар кыбынна, саатын бэлэм туппутунан арҕах диэки сиэлэр-хаамар икки ардынан сиксилдьийэ турда. Ыт, иччитэ чугаһаабытын билэн, үрэрэ өссө күүһүрдэ. Уонча хаамыы хаалтын кэннэ Лэкиэс, бултуур сэбин маска өйөннөрөн баран, сылбырҕа мас кэрдэр түбүгэр түстэ. Икки ураҕас маһы соскойдоон аҕалан, арҕах ааныгар кириэстии симтэ, дьиэлээх кыыл кыыһыран киҥинэйэрэ иһилиннэ, онтон сылбырҕа мастар быыстарынан улахан киһи сутуругун саҕа мурун көстөн кэллэ, чаан олгуй саҕачча эһэ харанньыта (төбөтө) бу былтас гына түстэ. Лэкиэс, бэлэм турбут киһи, кэбирэх сирэ манан буолуо диэн, тыатааҕы кылатарын (харахтарын) икки ардынан туһулуу тутан, элбэрээгин төлө тарта. Күһүҥҥү дьыбардаах сарсыарда, кур иитиилээх саа тыаһа, тыаттан тыаҕа охсуллан, ыраахха дылы эҥсиллэн бара турда.

Булчут саатын туора уурда, үҥүүтүн ылан, сылбырҕа мастарга кыбылла сытар кыылы сүнньүн туһулаан батары аста, иҥиир тыаһа “кир” гынна. Утаакы буолбата, арҕах иһиттэн күөх буруо, унааран тахсан, салгыҥҥа симэлийэн сүттэ.

Кыыл бултаммытын билэн, Толбон, арҕах иһигэр киирэн, ырдьыгыныы-ырдьыгыныы убахтаабытынан барда. Лэкиэс, илин диэки хайыһан туран, үс төгүл суордуу кыланна уонна арҕах ааныгар умса нөрүйэн олорон, тыатааҕы сыҥааҕын атытан, аһыытын кэннигэр туора мас уган быалыырдыы оҥоһунна.

Булчут оҕуһун арҕах ааныгар сиэтэн кэлбитигэр анарааҥҥыта сөбүлээбэтэхтии “пуус” гына тыыммахтаата, ол да буоллар иччитин истэ үөрүйэх сүөһү киһитэ соруйарын хоту хамсаан истэ. Лэкиэс, оҕус бурҕалдьытыгар быа баайан баран, состородуу оҥоһунна. Таллай бастаан иккитэ хаста дьүккүк гынан соһон көрдө, онтон ыараханын билэн, ис-иһиттэн ыардык ынчыктаан баран иннин диэки түһэн кэбиһэрин кытта арҕах кыһатын үрдүгэр, ыас-хара түүлээх аарыма эһэ мөлбөрүс гынан соһуллан таҕыста.

Маны көрөн, Лэкиэс: «Уу...Баай эһэкээн...биэрээри биэрбит...тоҕо улаханай! Ол иһин оҕуһум кыайбакка дьүккүҥнээбит эбит» дии санаата уонна саатын-сэбин хомунан, оҕуһун сиэтэн дьиэтин диэки хаамтара турда.Соһуллан иһэр улуу кыыл, киһи, оҕус суолун ньиккэрийэн ньылбы сотон истэ, арай маҥан хаарга, хаан суола кыһыл сурааһын буолан суруллан хаалла...

Бу кэмҥэ ычыкын буола саба үүммүт бэрдьигэстэри силэйэ-силэйэ, бүтүн саһаан үрдүктээх, кэтит дараҕар көхсүгэр матаҕа сүгэһэрдээх, ол үрдүнэн кэтэриинискэй доруобу сүкпүт, хара бараан малаҕар сирэйдээх киһи хааман истэ: “Бай ыт үрэр”, - хара бэкир киһи, тохтоон иһиллээри, бэдэр бэргэһэтин сыҥааҕын өрө аста, бу турдаҕына ыраах саа тыаһа “дор” гынна: “Ээ...бу эргин Быытта кырдьаҕас сиэнинээн кыстаан олорор буолуохтаахтар...хата ыалга хонор буолбуппун” - дии санаата уонна саа тыаһаабыт сирин диэки, дүлүҥ курдук суон атахтарын ыраах-ыраах уурталаан хаама турда. Балай эмэ хаампахтаан иһэн суон киһи, тоҥ күөс быстыҥын анараа өттүгэр Лэкиэс бултаан барбыт арҕаҕар чуо кэлэн, анньылла түстэ: “Бай, эһэ бултаабыттар, суолуттан көрдөххө, букатын саҥа бултаан барбыттар, бээрэ доҕор... бу киһи булдун соһон барбыт дуу?...Тыый арҕах иһиттэн ньылбы тардан таһааран үргүлдьү соһон барбыт! Тоҕо сүрэй! Чугаһынан маннык күүстээх киһи баара иһиллибэт этэ ээ... Арай, Быытта оҕонньор эдэр сылдьан, түөртээх оҕуһу сүлэ туран, тойоно кэлэн иһэрин көрөн, оҕуһун түөрт атаҕыттан суулуу тутан баран хотонун үрдүгэр бырахпыт сурахтааҕа...ол былыр буоллаҕа...оҕонньор билигин аҕыс уонун ааспыт аарыма кырдьаҕас буолуохтаах...сиэнэ улаатан модьураабыта дуу... Чэ, бээ...киирэммин көрүөм буоллаҕа, олохторо мантан чугас буолуохтаах, эдэр сылдьан оҕонньордооххо аҕабынаан хонон ааспыппыт...”

Лэкиэс, ойоҕун көмөлөһүннэрэн, кыылларын астаатылар. Этин сөгөлөөн (харыйа лабаата) охсон тэлгэтэ бырахтылар, тутум халыҥнаах тас сыатын, даппытын (тириитин) дал сүллүгэһигэр сойута ыйаталаатылар. Балаҕаннарыгар киирэн саҥа чэйдээри олорон эдэхтэринэ, таһырдьа ыт үрдэ, онтон утаакы буолбата, халҕан чанчыгар кыбылла-кыбылла бэрт үскэл киһи киирэн:

- Дьиэлээхтэр кэпсээҥҥит? - диэн саҥаран сөҥөдүйдэ. Кыракый кыргыттар, хара бэкир киһи саҥатыттан куттанан, балаҕан түгэҕэр сөҥтүлэр.

- Суох...эйиэхэ туох баар буолла?

- Бу хайалара түҥкэтэх өтөҕү кэрийдиҥ?

- Ээ...бу эргин сылдьабын...Силтигир Сэмэн диэммин, - киирбит киһи тас сонун уста туран саҥарда.

- Ээ, били Кырбыйдаах алааһыгар олорор Мааны Киһи уола Сэмэн буоллаҕыҥ... - Быытта оҕонньор чөкөтүн чэй куттараары кийиитигэр ууна-ууна.

- Ол киһибин... уонтан тахса сыллааҕыыта эһиэхэ аҕабынаан хонон ааспыттаахпын... эһиги диэки сүөһү-ас хайдаҕый? - Сэмэн саха киһитин сиэринэн кэпсэппитинэн барда:

- Бу кэлэн иһэн көрдөхпүнэ, бэркэ бултуйан олороҕут дуу? - диэн ыйытта, торбос тириитэ сонун устан көхөҕө ыйаата.

- Сүөһү-сылгы туруга кэминэн, улахан сонун суох, арай бүгүн сиэним Лэкиэс мас мастыыр куруҥуттан тыа маанылаах кыылын эһэни бултаан киирдэ, - Ньукулай оҕонньор сиэнин диэки астыммыттыы көрдө:

- Мин туйахпын хатарыыһы...

- Ыалдьыт, кэлэн чэйдэс,итиитэ киллэр, - Настаа туран, талах олоппос аҕалан, сандалы таһыгар уурда, маны көрөн Сэмэн саараабыттыы ол-бу диэки көрүтэлээтэ, онтон хараҕа муннукка турар бэрт суон эт эттиир лэкэҕэ хатанна, сулбу хааман тиийэн лэкэни чэпчэкитик тутан аҕалан, талах олоппоһу сыҕайан баран, ол оннугар ууран олордо. Ыалдьыт чөкөҕө чэй кутан биэрбиттэрин сыпсырыйа олорон:

- Ити көрдөхпүнэ, эһэни арҕахтан таһааран, үргүлдьү тэлгэһэҕэр диэри соһон киллэрбиккин дуу... - диэн баран Лэкиэһи тургутардыы көрдө.

- Эчи суох, доҕор,оҕуһунан состорон киллэрбитим, - Лэкиэс модьу киһини көрөн ылла.

- Оо,ол иһин даҕаны! Хата мин, ааранан саллан, таһынан ааһа сыстым ээ...туох сэниэлээх киһитэ адьырҕа ааттааҕын соһон барбытай диэн...һа...һа... - Силтигир Сэмэн күлэн күһүгүрэппитигэр, балаҕан даҥын буора саккыраан ылла.

Лэкиэс кыбыстыбыттыы муус түннүк диэки хайыһан олордо, онуоха Сэмэн алы гынардыы :

- Лэкиэс... дьэ, кырдьык, аймахтаргын батанҥын, харса суох санаалаах хорсун-хоодуот булчут эбиккин...Мин буолларбын, бука көмө көрдүү сүүрүөм эбитэ буолуо, - диэтэ уонна утары олорор Лэкиэскэ сандалы нөҥүө күрдьэх саҕа ытыһын уунна, онуоха Лэкиэс, ойон туран, хардары илиитин биэрдэ.

Чэйдээн бүтэллэрин саҕана, оҕонньор:

- Ыл, Настаа, бу киһиэхэ оронно оҥорон биэр, айан киһитэ сылайбыта буолуо – диэтэ.

Дьиэлээх дьахтар оҥорон биэрбит оронугар олорон Сэмэн, сиппит лөкөй төбөтүттэн эрэ кыра сылгы тыһа олооччуларын устан, буор муостаҕа тамнаата,ону Настаа ылан оһох үрдүгэр оҥоһуллубут ардьаах маска куурда ыйаталаата.

Сэмэн ороҥҥо кэтэх тардыстан сыппытыгар, орон адарайдара субу хайыта барыахтыы хаачырҕаан тыаһаатылар. Өр-өтөр буолбата, ыалдьыт мунна хаһыҥыраабытынан барда, таныытынан тыынан тарылаттаҕын аайы, туруобах эркиннэр салыбырыһа түһэргэ дылы гыннылар.

Киэһэ буолуута күөс буста, эһэ сыатын минньигэс сыта балаҕан иһин тунуйда, Настаа мас кытахха сыалаах эти томточчу хотордо. Дьиэлээхтэр ыалдьыттарын сандалыга ыҥырдылар. Сэмэн, түөһүллэн туран, атах сыгынньах сандалы диэки хаамта, үктээбит сиригэр уонунан сылларга таастыйа хаппыт буор муостаҕа тилэҕин суола оҥхой буола хаалан истэ. Мааҕыҥҥы лэкэтигэр олоро биэрдэ, сиэхтэрин ньыппарынна, өттүгэр эйэҥэлии сылдьар кыыныттан, харыстан ордук уһуннаах быһаҕын хостоон ылан, эмис эттэн улахан-улахан лоскуйдары быһыта сотон ылан, үөлэс саҕачча айаҕын диэки атааран олордо. Ыстаан ыллаҥнаттаҕына, сыҥааҕын тыаһа мас талкыга кур тириини имитэн эрэрдии “кур-хар” гына тыаһаата. Аһаан истэҕин аайы, ыалдьыт эттээх иэдэһэ, икки дьабадьыта сыа-арыы биһиллэн, көмүлүөк уотун сырдыгар килбэҥнээн көһүннэ. Кытахтаах эт бүтэрин саҕана дьиэлээх дьахтар кытыйаларга миин кутаттаата. Сэмэҥҥэ суорат оҥорор удьурҕай кытаҕар хоргуннаах миини толору кутан куду аста. Анараа киһи ууран биэрбит мас хамыйахтарын туора хаһыйан баран, мииннээх кытаҕы, баараҕай бэс төргүү мутугун курдук суон тарбахтардаах, чэр буола хаҕырбыт ытыстарынан суулуу тутан ылан, өрө көтөхтө, балларыттаҕас уостарыгар даҕайан, сабарай чабычахтан эрэ бэтэрээнэн арбаҕар баттахтаах төбөтүн хантаччы быраҕан, иһэн киллиргэтэн кэбистэ уонна, аһаан бүппүтүн биллэрэн, кырыылаах харытынан уоһун туора соттунна. Маны көрөн олорон Ньукулай оҕонньор, сөхпүтүн биллэрэн, баһын быһа илгиһиннэ:

- Бу көрдөххө, Сэмэн, илиигэр-атаххар сэниэлээх киһи эбиккин, ыксаабат буоллаххына, сарсын биһиэхэ өрөөн, ити оҕуспутун охторсон көмөлөһүөҥ буолаарай? - диэн баран ыалдьыт диэки тургутардыы көрдө.

- Бай, доҕор, ол көлүнэр көлөҕүтүгэр, миинэр миҥэҕитигэр, бу сыа үрдүгэр олорон эмиэ тоҕо сананныгыт? - Сэмэн өйдөөбөтөхтүү ыйытта.

- Оҕуспут кырыйда, сүһүөхтэрэ мөлтөөбүт, онон идэһэ эрэ буолар кыахтаах, хайа уонна аны саас кунаммытын айааһаныахпыт турдаҕа, - баччааҥҥа диэри саҥата суох олорбут Лэкиэс тыл кыбытта.

- Дьэ, оччотугар мин даҕаны тоҕо аккаастаныамый, аны кур оҕус сыата амсайыллыа буоллаҕа, дьэ, үчүгэй чалбаранҥа түбэһэ кэллим ээ, - диэн ыалдьыт сөбүлэҥин биэрдэ уонна күлэн, халыҥ уостара ыртас гынна, онуоха үөр атыырын курдук бөдөҥ араҕас тиистэрэ лоһугураһан көһүннүлэр. Ити курдук сүбэлэһэн утуйардыы оҥоһуннулар.

Сарсыарда эрдэ туран, дьиэлээх дьахтар хотонугар таҕыста, Лэкиэс оҕуһун уулатан таһааран сэргэҕэ баайда. Таллай эрэйдээх тиһэх чааһа кэлбитин билэн харахтарыттан дьэҥкир таммахтар сүүрэн түстүлэр.

Сарсыардааҥы чэй кэнниттэн Настаа иһит-хомуос бэлэмнээтэ уонна балаҕанын муннугар бүктэ. Таһырдьа тахсаары туран, Лэкиэс ыалдьытыгар тэрээк сүгэни туттарбытыгар, анарааҥҥыта сүгэни саҥа көрбүт киһи курдук тутан турбахтаата, онтон олорбут лэкэтигэр батары саайан баран тахсар ааҥҥа барда, Лэкиэс кини кэнниттэн тилэх баттаста.

Силтигир бааллан турар оҕуска чугаһаан кэлэн аҥаар муоһуттан тутта уонна уҥа сутуругун суулуу тутан баран күөрэтэн эрэрэ баара да “күп” гынар бүтэҥи тыас иһилиннэ. Таллай бастаан сүһүөҕүн сүтэрбиттии аттыы түстэ, онтон ойоҕоһугар сытаат, иҥиир ситиитин таттаран харахтарын үрүҥүнэн көрөн, түөрт атаҕын тыылыы тэбэн дьигиҥнии сытта. Туораттан көрөн турбут Лэкиэс: “Оо...сахаҕа да күүстээх дьоннор бааллар эбит”, - дии санаата, чыпчырынан кэбистэ.

 

Игнатий Иннокентьевич Федоров-Игнат Ленскэй,

Ленскэй оройуона, Орто Наахара

    

Комментировать

Авторизуйтесь

Комментарии


Комментарии 1 - 20 из 0
Начало | Пред. | | След. | Конец

Возврат к списку