Хамаҕатта Улуу Кыайыыга кылаата кинигэнэн бигэргэннэ

Хамаҕатта Улуу Кыайыыга кылаата кинигэнэн бигэргэннэ

Кинигэни компьютерга таҥан, дизайнын толкуйдаан оҥордо Г.П.Рудых

05.05.2020

Нам улууһун Хамаҕатта нэһилиэгэр Улуу Кыайыы 75 сылын көрсө «Ленин холкуос Кыайыыга кылаата» кинигэ бэлэмнэнэн, «Көмүөл» кинигэ кыһатын үтүөтүнэн Кыайыы күнүн баттаһа күн сирин көрдө. Ол туһунан «Хамаҕатта» МТ баһылыга Иван Николаевич МАКСИМОВ кэпсиир:   

- 1941-1944 сылларга улуустааҕы военкомат ыҥырыытынан Хамаҕатта нэһилиэгиттэн күөгэйэр күннэригэр сылдьар бастыҥ эдэр ыччат - 138 киһи фроҥҥа барбыттар. “Нам улууһа” диэн кинигэттэн көрдөххө, “Сэрии толоонуттан 81 буойун эргиллибэтэх. Илиҥҥи, Арҕаа фроҥҥа сэриилэспит 57 буойун дойдуларыгар тыыннаах эргиллэн кэлбиттэр, эйэлээх олоҕу тутуспуттар”. Төһө да дьыллар-хонуктар аасталлар, олох олорон ааспыт, биһиги кэккэбитигэр билигин суох бэтэрээннэрбит өлбөөдүйбэт мөссүөннэрин, кэлэр көлүөнэҕэ быстыбакка, өйдөтүү үлэтин салгыыры ытык иэспитинэн ааҕабыт.

2019 сыл балаҕан ыйын 17 күнүгэр Хамаҕатта нэһилиэгин анал дьаһалынан «Ленин холкуос Кыайыыга кылаата» кинигэни таһаарарга хамыыһыйа, эрэдээксийэлиир кэллиэгийэ тэриллэн, былааннаах үлэ саҕаламмыта. Матырыйаал хомулларыгар нэһилиэк олохтоохторун барытын хабар сыалтан уулуссаларынан, түөлбэлэринэн биир да дьиэни ордорбокко үлэлэһэргэ эбии эппиэтинэстээх дьон анаммыттара.

Кэллиэгийэ хас биирдии чилиэнэ олохтоох нэһилиэнньэ иннигэр эппиэтинэһи сүгэн, сэрии, үлэ, тыыл бэтэрээннэригэр, сэрии оҕолоругар сүгүрүйэн, махтанан туран, айымньылаахтык үлэлээтэ. Уот сэриигэ сылдьыбыт буойуттарбытын, тыыл бэтэрээннэрин, сэрии оҕолорун, кинилэр олорбут, үлэлээбит олохторун, кыайыыны уһансыбыт холкуостар историяларын үйэтитэр кинигэни Хамаҕаттабыт кыраайы үөрэтээччилэрэ Захаров Н.Д., Винокурова М.Г., Федосеева К.П. бэлэхтээтилэр.

Нэһилиэк олохтоохторун көмөтүнэн матырыйаал хомуллан, хаһыакка бэчээттэммит ыстатыйаларга, архыып докумуоннарыгар олоҕуран, “Ленин” холкуос кыайыыга кылаата” кинигэ таҥылынна. Оччолорго “Ленин холкуос” өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр үлэлээх хаһаайыстыба, сэрии сылларыгар үрдүк таһаарыылаахтык үлэлээбит, ону 1945 с. кулун тутар 13 күнүнээҕи “Кыым” хаһыаттан манныгы ааҕабыт: «Ааспыт кэмҥэ тэҥнээтэххэ, билигин тыа ыаллара байылыат, культурнай олоххо олороллор. Биһиги колхозпут 1944 сыллааҕы үлэтин түмүктэринэн миллионер колхоз буолла. Колхоз валовай дохуота государственнай сыананан 1.411.560 солкуобайга тэҥнэһэр». Биһиги, Аҕа дойду сэриитин кэмигэр чугас сылдьыбыт, бэтэрээннэри кытта ыкса алтыспыт аҕа саастаах дьон, саҥа тахсыбыт кинигэбит ис хоһоонун кэлэр кэнчээри ыччаттарбыт сэргээн ааҕыахтара, киэн туттуохтара диэн эрэнэбит».

Ити курдук, үгүс сыралаах улахан үлэ түмүгэ, Хамаҕатта сэрии кэминээҕи устуоруйутын үүнэр көлүөнэҕэ тарҕатар үтүөкэн өйдөбүнньүк буолан, 400 ахсаанынан бэчээттэнэн таҕыста.

«Көмүөл» кинигэ кыһата Нам улууһун уонна Хамаҕатта олохтоохторун бу бэлиэ түгэнинэн истиҥник эҕэрдэлиир уонна Кыайыы 75 сылын өрө көтөҕүллэн, үөрэн-көтөн көрсөргүтүгэр, бары чэгиэн-чэбдик сылдьаргытыгар баҕарар.

Автор: Күндэли

Комментировать

Авторизуйтесь

Комментарии


Комментарии 1 - 20 из 0
Начало | Пред. | | След. | Конец

Возврат к списку