«Отуу уота» литературнай түмсүү иккис хомуурунньугун таһаарда

21.12.2020

Саха дьоно Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Кыайыы иһин олохторун кэрэйбэккэ, өһүөннээх өстөөҕү утары кырыктаахтык кыргыһан, Улуу кыайыыны аҕалбыттара. Нам улууһуттан барыта 1849 киһи сэриигэ кыттыбыттара. Олортон 732 буойун, тыыннаах ордоннор дойдуларыгар төннөн, олоҕу чөлүгэр түһэриигэ үлэлээбиттэрэ, дойду экономикатын тупсарарга ылыспыттара. Оттон 1117 буойун сэрии хонуутугар олохторун толук уурбуттара. Тыылга оҕо, дьахтар аймах, кырдьаҕастар хааланнар, суту, курааны, аччыктааһыны аахсыбакка, «Барыта-фроҥҥа! Барыта-Кыайыы туһугар!» диэн санаанан салайтаран, Кыайыыны уһансыбыттара.

Улуу Кыайыы 75 сылынан биллиилээх суруналыыс, поэт, ССРС Суруйаччыларын сойууһун чилиэнэ Николай Михайлович Рыкунов үрдүк аатын илдьэ сылдьар «Отуу уота» литературнай түмсүү, «Эҥсиэли Кыайыыны уруйдуур!» хомуурунньугу таһаарда. Кинигэ түмсүүнү кытта өр сылларга бииргэ үлэлэспит Николай Михайлович Рыкунов аатынан Улуустааҕы киин библиотека үлэһиттэрин көмөтүнэн хомуллан, бэчээккэ бэлэмнэннэ. Манна түмсүү кыттыылаахтарын Аҕа дойду сэриитигэр, Кыайыыга анаммыт бастыҥ айымньылара киирдилэр.

«Отуу уота» литературнай түмсүү тэриллиитэ ураты устуоруйалаах. Николай Рыкунов 1967 сыллаахха, Нам оройуонун «Ленин суола» хаһыат литературнай салаатыгар үлэлии кэлээт, бэйэтин тула оччотооҕу айар талааннаах дьону түмэн, кинилэр айымньыларын хаһыакка таһааран барбыта. Николай Рыкунов аата оччотооҕу кэмнэргэ балай эмэ биллибит, бэчээттэммит, кинигэлээх, биһирэммит поэт, саха тылын, литературатын анаан үөрэппит исписэлиис киһи, устунан этии киллэрэн, «Отуу уота» литературнай түмсүүнү тэрийбитэ.

Отуу уотун бастакы кыттыылаахтарынан Терентий Замятин, Иван Бубякин, Сив Ядреев, Иннокентий Елисеев, Афанасий Шестаков, Галина Ильина, Семен Эльскэй, Василий Майскай киирбиттэрэ. Ол кэннэ, Калистрат Еремеев, Анна Парникова, Александр Дунаев, Ким Абрамов, Степан Овчинников, Афанасий Прокопьев, Макар Жирков курдук хоһоон айааччылар, «Ленин суолугар» айымньыларын дьон-сэргэ киэҥ эйэгэтигэр таһаараннар, ааҕааччылар биһирэбиллэрин ылбыттара. Онтон ыла «Отуу уота» умуллубакка, күн бүгүнүгэр диэри өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн биллэр түмсүү быһыытынан айа-тута, күнтэн күн саҥа ааттары таһаара турар.

Бу түмсүүттэн СӨ Суруйааччыларын сойууһугар элбэх киһи чилиэнинэн киирдэ, онно Саха народнай суруйааччыта, СӨ Суруйааччыларын сойууһун бэрэссэдээтэлэ Мигалкин Иван Васильевич өйөбүлэ, сыаналааһына олус улахан суолталаах. Билигин «Отуу уотун» СӨ Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, култуура үтүөлээҕэ Александр Дунаев иилээн-саҕалаан салайар. Биир ССРС уонна Саха сирин, 15 Саха Өрөспүүбүлүкэтин Суруйааччыларын сойууһун чилиэннэрдээх, 34 ааптардаах түмсүү кэнники кэмҥэ үгүстүк бэчээттэнэр, кинигэ сүрэхтиир буолла.

Нам улууһа Анна Парникова-Сабарай Илгэ, Василий Ушницкай-Сэки, Юрий Потапов-Саргын, Александр Дунаев, Иннокентий Елисеев-Усхаан, Егор Пестряков-Дьөгүөр Түбэ, Макар Жирков, Прасковья Байанаева, Григорий Эверстов-Тыыппалаах уо.д.а. поэттар, айааччылар, дьон-сэргэ, оҕо-аймах сөбүлээн ааҕар айар талааннарын үтүө ааттарынан киэн туттар.

Кинигэни бэчээккэ бэлэмнээбит бөлөх кыттыылаахтара хомуурунньук киэҥ эйгэҕэ тахсарыгар күүс-көмө, өйөбүл буолбут Нам улууһун дьаһалтатыгар улаханнык махтаналлар уонна биир дойдулаахтарын, аҕа көлүөнэни тирэх оҥостон, улуус историятын, ураты дьонун-сэргэтин, үлэтин-хамнаһын, ситиһиилэрин үйэтитэр кинигэлэри үүнэр көлүөнэҕэ суруйан хаалларарга дьулуһуоххайыҥ диэн ыҥыраллар.

 

Комментировать

Авторизуйтесь

Комментарии


Комментарии 1 - 20 из 0
Начало | Пред. | | След. | Конец

Возврат к списку