Александр Постников-Сындыыс саҥа кинигэтин туһунан. СЫЛААС САНАА САЛГЫНА

10.12.2019

Саха Республикатын Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, тус бэйэм кэрэхсээн ааҕар прозаигым, сылаас санаа салгынынан илгийэр хоһооннордоох, кэрэ кытыллардаах кэпсээннэрдээх Александр Постников-Сындыыс бу бэлэмнээбит «Тааттам сайар салгына» кинигэтин сөбүлээн аахтым.

Буоларын курдук, үчүгэй суруйуулар улахан хайҕалы эрэйбэттэр, кинилэр бэйэлэрин ис хоһооннорунан, мындырдык суруллубуттарынан ханнык да бэйэлээх ааҕааччыны умсугутан, сырдык иэйии ураты кистэлэҥнэрин итэҕэтиилээхтик арыйан, киһини долгуталлар. Ол курдук Сындыыс хоһоонноро төрөөбүт Тааттатыгар сылаас тапталынан илгийэллэр уонна бу улууканнаах дойду өҥ буоруттан силистэнэн чэчирээбит буолан ураты истиӨ тыыннаахтар, ханна да хатыламмат суоллаахтар-иистээхтэр.

Ааптар «күөх былааты бүрүммүт» Таатта үрэҕин, Уус Тааттаҕа «ахсым айаннаах» Аллан өрүһүн сүрэҕэр чугастык тутан кэпсэтэр, тыыннааҕымсытан хоһуйар, дойдутун дьонугар-сэргэтигэр сүгүрүйэр, киэн туттуон туттар:

 

…Оттон мин дойдубар кэллим да

Куруутун оҕобор түһэбин,

Уонна, дьэ, бар-дьоммор этэбин:

«Мин хара,

Мин бүрэ сахабын,

Ардыгар куруубай

Урааҥхай уолабын.

Ол эрэн

Кэрэни кэрэхсиир –

Киһибин,

Сахабын,

Сындыыспын!» - диэн этэр.

Эбэтэр:

 

Мин Тааттам,

            Мин дойдум!

                        Мин дьонум!

Мин манна көҥүллүк тыынабын!

Сахалыы сайаҕас тылынан

Санаабын сайгыччы этэбин! – диэн уонна:

Уус Тааттам барахсан!

Күн иилии эргийэр эриэккэс да дойдум!

Көй чыычаах ырыатын көйгүөрэ ыллатар

Көҕөрөр халлаанныын көтүтэр үрдүккүн!

Дьалкыйар өрүһүҥ, үрэҕиҥ, күөллэриҥ

Ыймахтыыр уулара кылыгыр ырааһын!

            («Дойдум ахтылҕана»)

Хоһоону суруйар киһи барыта Поэт диэн үрдүк ааты сүкпэт. Хоһоонньут аатынан үйэҕин моҥуоххун сөп. Оттон Александр Постников-Сындыыс туһунан суоллаах, ураты көрүүлээх, төрөөбүт төрүт сахатын тылын бары ымпыгын-чымпыгын кыраҕытык көрөн ааҕааччыга тириэрдэр, сиһилии сайа тыынар дьоҕурдаах Поэт буолар. «Санаа кулута» (хоһоон бөлөҕө) сыныйан ааҕан бараммын ис сүрэхпиттэн ылынным. Кини тылы билэрин, санаалара ис киирбэх ураты күүстэхтэрин, иэйиилээхтэрин. Манна эр киһи олоҕу көрүүтэ, ардыгар мунуута-тэниитэ, таайыллыбатах уустук таптала сонуннук, сэргэхтик хоһуйуллар:

 

Дьоннор дьолу көрдүүллэр

Дьолуо маҥан атынан,

Дьоннор дьолтон куоталлар

Дьэллик айаас атынан.

……………………..

Уохтаах таптал туоһута

Уоспар помада хаалбыт,

Уураһыы уоттаах тойуга

Уот кыһыл иэйиини хаайбыт

……………………..

Мин эр киһибин –

Кимҥэ эрэ таҥарабын,

Кимҥэ эрэ кэргэммин,

Миинэр миҥэ буолбатахпын.

…………………….

Куттанымыахха…

Күн баарын тухары баар буолуохпут,

Сир баарын тухары үүнэ туруохпут,

Таптал баарын тухары олоруохпут.

 

Поэт Александр Постников-Сындыыс күндүтүк саныыр, ытыктыыр дьонугар-сэргэтигэр анабыл хоһооннору эмиэ талааннаахтык суруйталаан, уобарастара күүһүнэн киһини уйадыталлар, соһуталлар даҕаны:

 

Аастыйбыт баттахтаах аҕаккам дорообо!..

Баллырдаах былчыҥыҥ сүүрэлии хамсааннар

Киппэ күүс толуукан буорахтаах көрүҥҥэр -

Элбэҕи да этэн сүбэлээн, арчылаан,

Айыллар аартыгым дьылҕатын түстээҥҥин,

Суруйар идэҕэ бэлэспэр силлээҥҥин:

- Ай, суруй, айхаллаа бу үтүө дойдугун! - диэн

Хаппарбар хатаабыт эбиккин кэриэскин,

Кураанах куһуурар оноҕос суолларбын

Куорсуннаан туһаайан көннөрөн биэрбиккин…

Оо, аар аҕам барахсан

Эн сааскын ситэрим бу кэлбит!

 

Аҕатыгар, учууталга, Россия суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ Федор Федорович Постниковка-Арчы Сүөдэргэ анаабыт.

 

Ийэм уйан хараҕа

Сэмэлиирдии көрдөҕүнэ –

Кырыы-кыра кырбас кыра

Кыччыыр эбит сүрэҕим,

Өйүм-санаам ыгылла

Саатан сири кымыстыы

Ырыых-ыраах күрэнэр.

 

Ийэтигэр, педагогическай үлэ бэтэрээнэ Клара Степановна Постниковаҕа (Луковцеваҕа) анаабыт.

Оттон кыракый сиэнигэр Ромушкаҕа анаабыт хоһооно сурулубута истиҥинэн хараххар бу баардыы көстөр:

 

Арай чуумпу ыраас хоһум

Тууйар чуҥкук салгыныгар

Хааллым эмиэ сайыһа –

Эдэр сааспын санатар

Сиэним ыраас хараҕын,

Ыллам-дьэллэм майгылаах

Болтоллубут таһаатын,

Мэник-тэник бэйэлээх

Тэбэнэттээх күлүүтүн.

Ааптар биллэр кинигэлэрдээх прозаик, онон бу кинигэҕэ киирбит чаҕылхай дьүһүйүүлэри, кэпсээннэри уонна сэргэх көҥүл тылбаастары ааҕааччылар бэйэлэрэ ис сүрэхтэн ылыныахтара, сыаналыахтара диэн эрэнэбин, итиэннэ ырыта барбаппын. Көнө майгылаах, үтүө санаалаах, ыраас дууһалаах прозаик чулуута, поэт бэрдэ доҕорум Сындыыс, айар үлэ умсулҕаннаах аартыгын салгыы арыйаҥҥын бар-дьоҥҥун үөрдэ сылдьаргар баҕарабын. Салгыы ити курдук айар үлэ умсулҕанын күннээҕи олоххор мэлдьитин илдьэ сылдьаргар убайдыы Алгыыбын!

 

            Иван МИГАЛКИН,

СР суруйааччыларын сойууһун бэрэссэдээтэлэ,

народнай поэт

                                   19.08.19.

Автор: Иван МИГАЛКИН

Комментировать

Авторизуйтесь

Комментарии


Комментарии 1 - 20 из 0
Начало | Пред. | | След. | Конец

Возврат к списку