Иван Гоголев драмаларыгар КОНФЛИКТ уонна ХАРАКТЕР арыллыыта

20.01.2020

Иван Гоголев литература үс көрүҥэр (эпоска, драмаҕа, лирикаҕа), араас жанрга тахсыылаахтык үлэлээбит киэҥ көрүүлээх, баай, хомоҕой тыллаах, дэгиттэр талааннаах суруйааччы. Фольклортан тирэхтэнэн дириҥ ис хоһоонноох философскай айымньылары айбыта. Поэзия тылынан суруллубут драмаларыгар хоһоон тутулун тутуһар (рифма, аллитерация), ону таһынан ис эйгэ бэлиэтэ эмиэ көстөр (ритм, интонация). Норуот ырыатын халыыбыгар сөп түбэһэр сүһүөхтэрдээх строкалар эмиэ бааллар. Үгүс элбэх тэҥнэбиллэри, өс хоһооннору туттар. Бу барыта айымньы ис иэйиитин, ис хоһоонун ааҕааччыга тиэрдэргэ, характеры арыйарга көмө буолар.

“Тимир үйэ тэҥсигэ”, “Киэҥ Күөрээйи”, “Ытык анал” драмалары ааҕан баран конфликт түөрт көрүҥүн арааран бэлиэтээтибит:

- герой айылҕалыын утары турсуута;

- социальнай - киһи эбэтэр уопсастыба атын киһиэхэ утары туруута;

- психологическай - киһи бэйэтин иһигэр суобаһын кытта утарыта туруута;

- киһи дьылҕаны эбэтэр үөһээҥҥи күүстэри кытта күрсүүтэ.

Личностар икки ардыларыгар баар конфликт:

“Тимир үйэ тэҥсигэ”

• Омоҕой уонна Симэхсин эмээхсин (тапталтан)

• Эллэй уонна Аан Эрэлик (саҥа, эргэ үйэ охсуһуута)

• Сыспай Сыһыах уонна Ньыкаа Харахсын (тапталтан)

“Киэҥ Күөрээйи”

• Эллэй уонна Кындыа (тапталтан уонна үйэлэр солбуйсууларын мөккүөрэ)

• Тыаһааны уонна Тыгын (сэрии уонна эйэ, оҕо уонна аҕа)

• Тыгын уонна Таас Уллуҥах (оҕо уонна аҕа)

“Ытык анал”

• Манчаары уонна Чоочо (оҕо уонна аҕа, кылаастар охсуһуулара)

• Кулуннуур уонна Куйуһутар (баай, дьадаҥы, кылаастар утары турсуулара)

Бөлөхтөр икки ардыларыгар баар конфликт:

• Эргэ уонна саҥа үйэлэр представителлэрин бөлөхтөрө.

• Тыгын бөлөҕө – Лөгөй бөлөҕө

• Чоочо бөлөҕө – Манчаары бөлөҕө

Личность уонна бөлөх икки ардыларыгар баар конфликт:

• Аан Далбар, бар норуот Тыгыны утары конфликтара

• Эллэй Омоҕой дьонун кытта

• Манчаары – баар олохсуйбут олоҕу утары барыыта

Литературнай характер диэн тус бэйэтэ уратылаах киһи уобараһын ааттыыллар. Характер нөҥүө историческай кэм, общество өйө-санаата арыллар. Ону таһынан характерынан автор бэйэтэ киһи туһунан нравственнай-эстетическэй быһаарыытын арыйар. Характер туһунан быһааралларыгар киһи уопсай уонна биирдэм уратылара бииргэлэспитин этэллэр.

Иван Гоголев драмаларыгар конфликт уонна характер арыллыыта уратылаах. Манна уобарастар тиһиктэрин, персонажтар кимиэхэ утары санаалаахтарын, автор айымньы идеятын ситээри конфликт ханнык арааһын туттубутун уонна характеры ханнык ньыманы туттан арыйарын көрөбүт.

Характеры арыйар ньымалар: герой аата; герой монолога; герой бэйэтин бэйэтин характеристикаланыыта; атын персонаж персонаһы характеристикалааһына; монолог; диалог; ремарка; персонаж дьайыыны оҥоруута. Историческай личностартар, дьиҥ олоро сылдьыбыт дьон, мифтэн, үһүйээнтэн ылыллыбыт киһи ааттарын айымньыга туһаныы драмалар идеяларын тиэрдиигэ, характердар арыллалларыгар көмө буолбуттар.

Иван Гоголев драмаларыгар геройдарын ис туруктарын, толкуйдарын көрдөрөөрү монологтары таба туһанар. Ону таһынан диалогтары, репликалары, ремарканы наардаан характердары арыйар.

“Тимир үйэ тэҥсигэ” драматыгар автор сиэр-майгы сатарыйыыта туохтан төрүөттээҕин ыйар. Сюжеты батыһан сөллүүгэ тиийиигэ барытын быһааран, миэстэтигэр туруорар. Таптала суох олох дьолго тиэрдибэтин персонажтары мөккүһүннэрэн, геройдарынан араас дьайыыны оҥорторон, характеры арыйар ньымалары туттан драматург бэйэтин санаатын ааҕааччыга, көрөөччүгэ тиэрдэр.

“Киэҥ Күөрээйи” драмаҕа биирдэ бэриллэр кылгас олоххо албан ааты былдьаһыы, күүс өттүнэн өттөйүү, бардам майгыланыы туһата суоҕун драматург тиэрдэр. Бэйэ иһигэр иирсэ сылдьан тас өттүттэн киирэр күүскэ баһыйтарыахха сөбүн, норуот туһугар иллээх-эйэлээх олоҕу олохтуурга бэйэ баҕатын хам баттыыр наадатын, баһылык киһи норуот, уопсастыба иннигэр эппиэти сүгэр киһи буолуохтааҕын көрдөрөр.

“Манчаары” драматыгар Иван Гоголев аҥардас түөкүн, батталы утарсааччы курдук өйдөөһүҥҥэ саҥа сүүрээни киллэрэр. Кини драматыгар Манчаары туох ханнык иннинэ – КИҺИ диэн уопсай өйдөбүлү өрө көтөҕөр, көҥүл иһин туруулаһааччы, охсуһааччы буоларын бэлиэтиир.

Иван Гоголев историческай драмалара оччотооҕу кэми ойуулуулларын таһынан билиҥҥи олоххо актуальнай проблемалары өрө көтөҕөллөр, иитэр суолталаахтар, үйэлээх сыаннастар туохтарын ыйаллар. Суруйааччы таптал, сиэр-майгы, эйэлээх олох, киһи диэн өйдөбүллэр урут бастаан туруохтаахтарын ыйар. Ону конфликт, характер арыллыытынан тиэрдэр.


 

Автор: Сардаана ОМУКОВА

Комментировать

Авторизуйтесь

Комментарии


Комментарии 1 - 20 из 0
Начало | Пред. | | След. | Конец

Возврат к списку